Archives | Reportage: De l'occitan à Barcelone

Autor: Pierre Molin

 

[ Dins Lo Diari n°31 ]

 

Uèi, avèm decidit non pas d’aver rason, coma o diriá sabètz qui, mas puslèu d’anar nos passejar dins las carrièras de Barcelona. Vesètz pas tròp lo ligam amb l’occitan ? Esperatz que vos conte.

 D’en primièr perqué ongan fa dètz ans que l’occitan –amb sa varietat dialectala aranesa- gaudís d’un estatut oficial dins l’ensemble del territòri catalan. Segondament perque sabèm qu’aquelas doas lengas son bravament pròchas –encara que me pensi que los catalans comprenon mai aisidament nòstre occitan que non pas nosautres lor catalan mas bon, aquò es una autra istòria-. Tresenament perque, aquò tomba plan, ja la prima es arribada e lo solelh comença de caufar la sabla de la plaja de la Barceloneta e l’asfalt de la garlanda de plaças de la vila. Malurosament per ieu, n’i anirem pas a la plaja de la Barceloneta : es que se parla pas tant occitan ailà e encara mens catalan, un pauc anglés mas sustot francés… D'alhors, me maini d’una causa : totes los franceses que tròbi sus mon camin an la meteissa causa a la boca : « Mais pourquoi y’a tant de français ici ?». A aquela question primordiala per aquel que desira passar un momenton de vacanças despaïsant, podèm benlèu trobar un semblant de responsa. Benlèu serián en fait d’occitans que se coneisson pas (Occit-aaaans sens o saber ! auriá dit un autre), d’occitans qu’aurián oblidat los aujolencs ligams qu’afrairan Occitània e Catalonha. Bon, d'acòrdi, dins la marcha tarribla de l’istòria, una de las doas a un pauc mai capitat que l’autra a far reténer son nom (se solament Tolosa aviá una equipa de fotbòl melhora…), mas aquò tanben es una autra istòria. En efèit, a escotar los accents de mos cars amics franceses profitant del solelh de la polida Barcelona, me disi qu’i a quand mèma una causa a veire amb lo sud (de la França è). Alavetz, una question me tarauda : es vertat, i a un fum de franceses aquí e, a mai, amb un accent del sud (de la França è) mas, de qué fan a part beure mitjanes d’Estrella e manjar patates braves a paladas ? Benlèu -disi plan benlèu- son aquí –sens o saber- per celebrar e tancar una bocla centenària d’amistat occitanocatalana : coneissètz totes l’istòria del Pèire II d’Aragon qu'ensagèt de nos ajudar en 1213 –pauret i daissèt la pèl-, sabètz tanben, segur, que la Copa Santa es plan mai qu’un cant qu’aluca los uèlhs dels partisans del Velodròm. Sabètz benlèu un pauc mens que foguèt fondat en 1393 lo prèmi dels Jocs Florals a Barcelona sul modèl de los que se debanan a Tolosa dempuèi 1323 o encara que lo poèta catalan Arribau, amb son Oda a la Pàtria –poema considerat coma punt de despart de la Renaixença catalana- escriu en 1832 : « En llemosí al Senyor pregava cada dia / E càntics llemosins somiava cada nit ». E, qu’es lo llemosin sinon l’apellacion que donavan a aquesta epòca a la lenga parlada dins lo grand espaci lingüistic occitanocatalan ? O benlèu m’engani, ja o sabètz tot aquò ?

 Zo, n’i a pro amb l’istòria, çò que vos prepausi es d’anar nos passejar un pauc ensem a la recèrca de çò qu’i a d’occitan al jorn de uèi a Barcelona. Anem ?

 

 

Gràcia, l’illòta occitana

 

D’en primièr, anam cap a Gràcia –sabètz, lo barri que se rescond entre las bravas carrièras de l’Eixample e lo Park Güell- charrar amb la Núria Ontiveros Briansó e la Laia Fàbregas Castells, respectivament presidenta e emplegada del CAOC, lo Cercle d’Agermanament Occitano-Català. Nos trobam dins un cafè del Carrer Gran de Gràcia a l’entorn d’un talhat –lo pichon cafè amb lleit que beves après d’aver manjat.

Lo CAOC (A1)

 

(1) Las letras entre parentèsis se

rapòrtan a la carta de la passejada 

 

En 1976 Josep Maria Batista i Roca tòrna a Catalonha après un exili de mai de trenta ans en Anglatèrra per fugir lo regim franquista. Èra etnològ, istorian e prigondament engatjat dins lo nacionalisme catalan tot lo long de sa vida. En plena transicion democratica, participa a la creacion del CAOC que ne foguèt lo primièr president. Per la presidenta actuala aquel òme foguèt un personatge important a aquela epòca : « D’annadas abans, i aviá agut l’Oficina de Relacions Meridionals mas quand lo CAOC se fondèt, en 1977, i aviá pas res. E Batista i Roca cresiá qu’èra un bon afar que lo monde d’aquí, coneguèsse l’existéncia dels païses occitans e de la lenga occitana. Coma i a una istòria e una cultura comuna, cresiá que nos podriam conéisser melhor, nosautres catalans, en coneissent l’Occitània. ». L’objectiu primièr del CAOC es donc de faire la promocion de l’occitan al près de la populacion catalana a fin que s’apròprie aquela istòria comuna.

 

Per aquò far, la còla actuala organiza corses d’occitan, conferéncias, lecturas, talhièrs, projeccions de filmes (notadament dins l’encastre de la Mòstra de Cinèma Occitan organizada cada an per la Direcció General de Politica Lingüística). Amai, an fòrça relacions amb associacions occitanistas de l’autre costat dels Pirenèus e fan tanben la promocion del catalan notadament pendent l’Escòla Occitana d’Estiu a Vilanòva d’Òlt e l’Universitat Occitana d’Estiu de Nimes. Tanben, aculhisson grops d’occitans a Barcelona perque, ditz la Laia « Volèm afortir los ligams qu’existisson entre Occitània e Catalonha ». Es perqué, aquel mes de mai aculhirem per exemple un grop d’una cinquantena de personas de l’associacion MARPÒC qu’organiza l’Universitat Occitana de Nimes.

 

Un autre objectiu es la preséncia efectiva de l’occitan dins las administracions que lor sembla important « qu’una persona pòsca anar a l’administracion en parlant en occitan o demandar causas escritas en occitan e aver la responsa en occitan tanben ». Perque son « oficialitat es una causa un pauc simbolica. Bon, i a causas reviradas, i a qualques musèus qu’an lors informacions en occitan tanben, mas qualques musèus, pas gaire. Qualques sites internet son tanben revirats simbolicament, mas cresi qu’es pas gaire : cal èsser atentiu per trapar çò qu’i a d’occitan ».

Doncas, quitament se la Generalitat a pas l’intencion –pel moment- de festejar los dètz ans de l’oficialitat de l’occitan en Catalonha, lo CAOC, el, a decidit de far d’aquela annada una annada importanta per l’occitan a Barcelona amb d’iniciativas nombrosas per celebrar aqueste anniversari tant important per Catalonha coma per Occitània. Alara, perqué venir pas a Barcelona festejar aquò amb las gents del CAOC ?

 

Lo CAT (B)

 

Lo CAT (Centre Artesà Tradicionàrius), que se tròba a qualques carrièras del CAOC, es la referéncia en Catalonha en matèria de dança, cants e musica tradicionala catalana. Mas, l’occitan tròba tanben sa plaça aquí amb talhièrs de cants occitan regulars. Organizan tanben cada annada lo Festival Folk Internacional que dura dos meses e que met grops d’Occitània a l’onor. Per exemple, aquesta annada son La Talvera, La Mata de Jonc e Vox Bigerri que representèron Occitània pendent lo festenal.

 

Tanben, foguèri estonat en arribant dins lo hall del CAT de tombar sus una exposicion –El teatre del cos- sus la dança a la Corona d’Aragon dins la quala, l’influéncia dels trobadors occitans es abordada. L’exposicion es en partida produita pel Museu Etnològic de Barcelona e realizada per còlas de cercaires de diferents laboratòris universitaris.

 

Bon, ara podèm far una pauseta. E, bon, la melhora plaça per prene lo solelh tranquillament a Gràcia un divendres de prima es la Plaça del sol, que, coma son nom l’indica es totjorn banhada de solelh. E per se repausar, tot en demorant un pauquet actiu intellectualament, lo melhor es de passar a la Tulibrería (sus la plaça) ont podretz trapar un libre de Pere Calders, Salvador Estiu, Josep Pla o encara Quim Monzó per fin de legir qualques bonas novèlas en catalan (podretz utilizar lo traductor en linha catalan-occitan fargat per la Generalitat se vos fa besonh !). E aquò vos costarà pas gaire de sòus que totes los libres son a prètz liure. Alara, esitatz encara ? Tancatz-vos sus la plaça, obrissètz vòstre libre e daissatz-vos portar per l’aire de musica que plana :

« Barcelona tiene poder, Barcelona tiene poder, Barcelona tiene poder ! ».

Ah Peret… mercé per aquel moment de jòia musicala.

Alhors a Barcelona

 

I a d’autres endreits que podètz visitar se vos volètz passejar al rencontre de la Barcelona occitana. E, lo melhor es de poder far un pauc de torisme dins lo meteis temps non ? Alara, dempuèi la Plaça del Sol, prenètz el Carrer Gran de Gràcia e davalatz cap al Passeig de Gràcia tot en ne profitant per gaitar las magnificas faciadas modernistas. Un pauc mai a baix podretz saludar nòstres amics Còrses, que crosaretz la carrièra Còrsega, puèi podretz escotar sus Sound Cloud –se tenètz lo telefonet adeqüat segur- Grail’Oli cantar una adaptacion musicala del poèma de Leon Còrdas, « Los Taxis de Barcelona » (♫ se desraban la pratica / mas quand n’avètz plan besonh / vos filan jos las nasicas / traucan la Diagonal ♫). Un còp passada la mostruosa Avinguda Diagonal, vos enclinaretz davant la placa del Carrer Provença (C), juste abans d’aver gaitar –rapidament- La Pedrera a man esquèrra.

Ara, anatz cap a Les Rambles –perque fa totjorn plaser de veire La Rambla quitament se sabèm que…- e vos arrestatz al 99, al Palau de la Virreinna (D) perque i a totjorn d'exposicions fotograficas interessantas e gratuitas e perque tanben es aquí que daissaretz çò qu’avètz escrit en aranès per participar als Jocs Florals de Barcelona que la remesa del prèmi se farà d’alhors al Saló de Cent, plaça Sant Jaume (E), dins un bastiment que foguèt construit en 1369. La remesa del prèmi se debanarà dins l’encastre del Festival Internacional de Poesia de Barcelona (del 4 al 10 de mai). I seretz ? Contunham en nos perdent dins lo Barri Gotic, al mitan de totas aquelas carrièras que semblan sèrps prèstas a mòrdre. Traparetz el carrer Avinyó (F)–saludam pas mai pro l'engèni dels Provençals- e podretz profitar de l’animacion d’aquela polida carrièra.

 

Cansat ? Demòra encara qualques luòcs a veire : d’en primièr cal passar de l’autre costat de la Rambla, entrar dins lo Raval, barri encara plan popular e animat del centre vila de Barcelona. Aniretz a la Direcció General de Política Lingüística (G) que planifica las politicas lingüisticas al nivèl del catalan mas tanben per l’occitan amb lo Consell de Política Lingüística de l'Occità Aranès que sèi aquí. I traparetz un centre de documentacion amb un fum de libres en occitan e sus l’occitan e brocaduras relativas a l’istòria de l’occitan, de sa literatura etc. E aquò fa plaser !

Enveja d’un pauc de musica ? Alara vos cal crosar la Paral·lel caminar un pauc dins Poble Sec e pujar fins al Museu Etnologic (H) que se tròba a Montjüic. Fins al 15 de julhet organizan un cicle de concèrts de musicas del monde e, s’avètz l’astre de passar per ailà lo 3 de junh podretz gausir d’un concèrt de Carol Duran, violonista que jogarà aires tradicionals d’Occitània e dels Pirenèus. E après perqué pas faire una visita del musèu ?

 

Es incontrarotlable, o pòdi pas arrestar… : Cante una chato de Provènço / Dins lis amour de sa jouvènço etc. etc. E òc, l’avètz devinat, anem cap a l’Avinguda Mistral (I) sonque perque… sabi pas… es que podèm parlar occitan sens parlar de Mistral ?

 

M’imagini plan que començatz d’èsser cansats, però no us preocupeu, arribam a la fin : anam nos reculhir un momenton Carrer dels Jocs Florals (J) en pensant prigondament als 7 trobadors de Tolosa qu'instituiguèron aquel prèmi e, segur, als Felibres o als 7 cercles de l’Infèrn, vòstra causida…

 

Of, avèm plan marchat, vertat ? Aller, anam Plaça Osca, a costat d’aquí e beuretz ben un còp, non ? Cambrer, una canya si us plau !


Écrire commentaire

Commentaires : 0