Clinhada - Lo Teatre de las Originas

 Autor: Silvan Chabaud

 

 Una companhiá, lo Teatre de las Originas, fa parlar d’ela dins lo teatre occitan, mediterranèu, en posant a las sòrgas dels rituals tradicionals e ciclics (Carnavals, Sant Joan etc…) e en menant una reflexion larga e rica sus la plaça del teatre dins la societat e sa relacion amb la cultura, la lenga, l’Istòria, la memòria dels luòcs e dels òmes. Es un trabalh bèl e ambiciós que desvelha l’ors, lo lop, lo fuòc, lo fòl, lo tamarro1 que dormís dins cadun de nosautres e dins cada vila o vilatge del miègjorn…

1 Lo tamarro : bèstia mitica del carnaval dels joves de Pesenàs.

 

 

 Lo teatre occitan ?

 

     Lo teatre en occitan, lo teatre d’Occitània ? Lo teatre a partir de la matèria « occitana » ? Mai de qué seriá un teatre occitan ? Un teatre sonqu’en lenga d’òc ? Vaquí de questions essencialas, sovent pausadas pels primadièrs coma lo Teatre de la Carrièra, lo teatre de la Mediterranèa, lo teatre de la Rampa, lei recèrcas de Claudi Alranq, de André Neyton o André Benedetto, Art Companhiá, Gargamèla… L’Istòria literària occitana es plena de teatre, cal plan dire que l’espaci occitan, dins sa pluralitat, noiriguèt una creacion originala a mièg camin entre las tradicions popularas e l’escritura dramatica. Podriam tornar a la Renaissença d’Òc dels sègles 16 e 17, al teatre de Besièrs, a la Fèsta Dieu d’Ais, a totas las expressions teatralas que faguèron viure la lenga d’òc, al còr de las fèstas, al còr de las vilas e d’un monde brusent e colorat qu’avèm de mau d’imaginar ara. Pausar la question del teatre occitan, en delai de la sola lenga, es benlèu pausar la question de la plaça del teatre dins la vida vidanta, dins lo quotidian de las femnas e dels òmes d’aicí ? E es benlèu retrobar aquel ligam prigond entre lo teatre e las grandas fèstas o los grands moments que ritman la vida de nòstras societats coma los carnavals, las fèstas dels mòrts, los solsticis, las vendémias etc… Fin finala assajar de fargar un teatre en relacion dirècta amb la cultura que l’enròda, la lenga, mai tanben la memòria collectiva de l’endrech, sa fòrça inalienabla. Mai d’una via es possibla, evidentament, e l'interès es que i aja de recèrcas diferentas e d’exploracions multiplas dins aquel domeni coma dins las arts en general.

 

           La creacion d’una companhiá

 

          Totas aquelas questions e totas aquelas problematicas son abordadas e enfrentadas pel Teatre de las Originas que se presenta coma un « teatre-laboratòri dels imaginaris tradicionals ». Es un collectiu d’artistas, nascut en 2004 e portat, a la debuta, per d’estudiants eissits de la licéncia professionala creada per Claudi Alranq a l’Universitat de Nissa. Lor tòca èra de desvolopar un teatre de carrièra en relacion amb son environament, amb la cultura mediterranèa e occitana. D’annadas d’experimentacions a l’entorn de rituals de carrièra, sovent delaissats o abandonats, coma lo Carnaval de la Sant Blasi a Pesenàs, las fèstas sasonièras coma la fèsta dels mòrts o la Sant Joan d’estiu, van pauc a cha pauc menar lo collectiu dins una dralha originala. La creacion de la companhiá ven afortir e contunhar lo camin entamenat e permet de dobrir las pòrtas d’una professionalizacion necessària. Quatre comedianas, un regissor e una costumièra fòrman lo còr d’aquela « tropa » que redobla d’esfòrces e d’imaginacion per propausar d’espectacles (pels mai pichons coma pels grands), d’atalhièrs, de recèrcas, de rescontres e de creacions « sus mesura ». Podriam dire que lo Teatre de las Originas s’inscriu dins la granda aventura del teatre occitan tot en explorant de novèlas possibilitats, tot en trobant sa quita esséncia. 

 

Las amiras, un projècte

  

Dins un mond voat a la globalizacion e al regne del mercat, las recèrcas d’aquela tropa de Pesenàs son luènh d’èstre anecdoticas… Cal plan dire que l’espectacle (lo teatre coma la musica per exemple) es sovent resumit a son aspècte mercant, redusit a sa foncion economica. Sèm sovent dins una relacion de consomacion. Lo Teatre de las Originas assaja el de sortir d’aquel rapòrt en s’acercant del ritual festiu qu’es una abolicion de las frontièras entre l’artista e lo public. Fin finala l’idèa es de participar a l’elaboracion d’un moment collectiu, fòrt, inter-generacional, puslèu que de sonque presentar un espectacle. Lo teatre deven un laboratòri per restaurar las tradicions popularas oblidadas que fasián lo ciment de nòstras societats dins una amira evolutiva e modèrna : pas question de « conservar » una fèsta ancestrala mas al contrari de la desvelhar, la transformar e la portar a la nautor dels enjòcs del temps nòstre. Lo chantièr es de talha, las demandas nombrosas, e entra dins una soscadissa qu’es facha ara a l’escala mondiala : l'UNÈSCO i trabalha e nos recòrda l’importància de las fèstas ritualas per marcar lo passatge de las sasons, los moments del calendièr agricòla o los periòdes d’una vida umana tant coma la riquesa e l’espessor de las memòrias collectivas. Podèm dire que lo Teatre de las Originas òbra a la valorizacion del patrimòni immaterial cultural (lo PCI, definit per l'UNÈSCO), es aital que metèt a l’onor los famoses animals totemics del Lengadòc amb un espectacle-ritual de carrièra : lo charivari del PCI. 

  

En sala o per carrièra

  

            Lo Teatre de las Originas trabalha en francés e en occitan, mescla las lengas e s’apièja adonc sul patrimòni cultural immaterial per empurar una creacion constanta. A l’ora d’ara la companhiá propausa dos espectacles en sala, un espectacle de carrièra e d’espectacles jove public a costat de comandas e de trabalhs mai particulars, a l’entorn d’una fèsta locala o d’un projècte pedagogic en mitan escolar, per exemple. Los artistas an costuma de trabalhar amb de musicians, es d’alhors amb Saboï que, primièr, comencèron d’explorar los rituals de carrièra e las danças d’estransi. Es aital que montèron la pèça Carnaval Aquò Rai amb lo grop Grai’òli qu’es una vertadièra velhada en musica, contes, cants : un percors iniciatic a las originas de Carnaval e de sas fòrmas divèrsas dins la cultura populara occitana. Mai recentament, presentèron una pèça pels pichons (a partir de 5 ans) Cap a l’aucèl escricha per Perrine Alranq e Anna Wasniowska : un trabalh bèl a l’entorn dels rituals sasonièrs, de l’ecologia, de la question de la trasmission. Participèron a un projècte en mitan escolar, a Maruèjols, al collègi Marcel Pierrel : i montèron un espectacle amb los escolans que foguèt presentat a l’escasença d’un Total Festum e qu’aligava problematica ecologica, politica, fèsta del solstici e contes de la bèstia del Gavaudan. Lo Teatre de las Originas participa tanben al projècte academic occitan de Las Encontradas (Acadèmia de Montpelhièr) que recampa los escolans que fan d’occitan a l’escòla publica, cada annada, dins los departaments de l’Acadèmia (Losèra, Aude, Gard, Erau). 

  


Temporadas, rituals e deambulacions 

  

La companhiá es en plen bolh e desbartassa joiosament son camin de travèrsa dins l’univèrs del teatre. Un camin que passa per de rendètz-vos annadièrs, regulièrs : inscriches dins lo cicle natural de las sasons. Es aital que Lo Teatre de las Originas desvolopa son trabalh intitolat « temporadas » : basat suls quatre moments fòrts de l’an que son Carnaval, la Sant Joan (solstici d’estiu), Martror (Fèsta dels mòrts) e Nadal (lo solstici d’ivèrn). Aqueles espectacles-rituals mesclan deambulacions, musica, teatre e fan participar lo « public », lo transfòrman en actor de la fèsta. Aquelas creacions unicas se pòdon sonque jogar a l’escasença dels periòdes tradicionals e s’adaptan als luòcs investits, a son istòria, sa populacion. Es adonc evident qu’aquelas « temporadas » devon entrar dins un projècte global d’implicacion sul territòri. Lo teatre s’inscriu aital dins la durada e al pus pròche de las collectivitats umanas, marca los esperits d’un public que deven actor d’un moment fòrt e tòrna prene en man son luòc de vida. 

 


  Totas las entresenhas e las datas de venir sus :

www.theatredesorigines.fr

 

 

La companhiá del Teatre de las Originas :

Perrine Alranq, Marie Gaspa, Anna Wasniowska, Isabelle François, Alex Krawczyk, Sûan Czepczynski.

 

Écrire commentaire

Commentaires : 0