Las Bèlas Letras - L’âpre verdeur des légendes

Autor : Cecila Chapduelh

 

Amb un títol atal, siá passatz lo vòstre camin perque vos disètz qu’es encara un títol de libre de Katherine Pancol, siá la vòstra curiositat se despèrta, vos agafa. Ne volètz saber mai, dobrir lo libre e aquí serà una bona causa ! Cèrtas, vos caldrà acceptar d’aver un polit pavat entre las mans. Mas daissatz-me vos vendre l’afar. 

 Aquel libre « L’âpre verdeur des légendes » es un 3 en 1. Crompatz un libre e n’avètz tres per aquel prètz. Sètz doncas pas obligats de legir los tres volums qu’i son contenguts, mas… val lo còp de s’i clinar dessús. D’en primièr, perque es aquí una revirada occitana de tres libres inicialament escrits en francés per l’escrivan centenari Claude Seignolle.

Claude Seignolle es un franc peiregordin, quitament s’a pas jamai escrit en occitan. Trobèt en la persona de Joan-Claudi Dugros son interprèta escrit d’una lenga que mestrejava a l’oral. Tres libres amassats doncas : Contes populars dau Peirigòrd, Una enfància fachiliera e La Mauvenguda. De contes, de contes, encara de contes, a plena gargamèla. « Un matin de l’annada 1885, los Perigòrds que passeren davant lo pòrge de la catedrala Sent Front pogueren veire un curiós personatge que, lo nas levat vers l’edifici, amagava pas son esbaudissament. Era vielh que vielh, bilhat emb de las pelhas, cubertas per una lonja estòfa d’un rotge eschantit, esfialochada de pertot e pudiá coma cent gorretons embrenats, barba e piaus reddesits per lo ciments de la peta » Atal se fa lo retrait del Josiu caminaire que rescontrèt la grand de l’autor. Una filiacion que balha dret a plen de causas : « Era de ma familha secreta : una granda mair qu’aviá maridat Jan de l’Orsa e l’amija de rencontra dau Josiu chaminaire ! Dos raibes en un, veiquí mon eiretatge mitic perigordin » çò-ditz Claude Seignolle.

O sabi, parli un còp de dos de libres escrits per de lemosins o de peiregordins, coma se i aviá pas res de mai important endacòm mai. Cresi que se pòt explicar, del mens dire perque. Dins aquela literatura, i a quicòm que me tafura : un denominator comun qu’arribi pas a determinar precisament. De monde d’una escritura pas forçadament gaujosa, prestida de l’endret sens cantar de tròp lo regionalisme : Èstre prigondament enrasigat dins un parçan sens per autant n’èstre gloriós mas ne tirar la saba per mai de creativitat. Dins aquela biaça, i meti Claude Seignolle, mai particularament lo seu roman « La Mauvenguda » que se tròba en fin del present recuèlh. Un roman fantastic que, en lo legissent, vegèri se debanar l’istòria dins las combas de la bòria isolada de la meuna grand, e aquò fasiá plan fred dins l’esquina. Auriá poscut èstre un conte, mas los contes son mai gaujoses. La Mauvenguda, es una dròlla nascuda mentre que sos parents l’esperavan pas mai, mentre lo seu paire trenquèt lo cap d’una estatua en laurant una tèrra qu’auriá degut demorar bosiga. Lo mal rosiga pauc a pauc la bòria, sa familha sus doas generacions. Aquí perque cal tostemps creire las legendas sens se trufar, çò que volguèt pas far lo mèstre de la bòria.

Una istòria d’estatua, de mal, de mòrt que s’installa, i auriá de que se brembar de la novèla « La Venus d’Ille » de Prosper Merimée. Lo ton n’es pròche, mas mai enrasigat dins un caire petiton. Prenèm mai lo temps de tastar de la vida paisana a mesura de las sasons. Lo fantastic se relacha de còps per nos daissar polsar, per nos enganar del meteis biais que los eròis se daissèron enganar pel subrenatural sens o veire venir. Nos engana tanben sus la natura de sos personatges. Los michants son pas tostemps michants nimai los braves prigondament braves. Tot pòt cabuçar a un moment donat, irreversiblament per contra. Desalenant, dins una escritura que s’embarrassa pas amb las contemplacions de la beutat del païsatge ont es. Gaitatz aquel cap d’estatua desterrat : « L’envelòpa d’argile es pas completament partida. Engema enquera dins los cròs. De chasque costat, las aurelhas despassan. La drecha a una poncha que la desfòrma. Sembla una àrpia. Lo babinhon es arrondit per l’usura que a pausat aquí sa lepra. Dejós comença lo còu, talament fin, que dòna una impression de fòrça. En fin, i a quela cassura pus blancha. Quo es aquí que la relha a tustat, a mutilat l’estatua. Sus los uelhs e la bocha, l’argile a botat lo som e lo silenci. Parier que sus las aurelhas, a plaçat un vele espés sus la cabeladura de peira. Las escredadas sautan de la gòrja de chascun. Tot parier se devinha una pita deçaubuda.

- Quo es una testa de sent…

- O b’etot de Vierja…

- Quo es plan vielh… mas totas las peiras son pas vielhas ? »

Sabi, ai trobat a mesura d’escriure aquel article, fin finala, çò qu’intriga dins la literatura peiregòrda o lemosina. Lo Peiregòrd es plan un país de bruèis, mai assumit segurament que non pas los autres, o alara los fachilhièrs ne son partits dempuèi mens de temps. A l’ora d’ara, dins lo nòstre monde pragmatic, a defaut d’èstre bruèis, los peiregòrds escrivans, fan de literatura fantastica. Mas benlèu que si, que zo son encara, fachilièrs. Mas o dison pas de paur de pas èstre preses al seriós.

 


 

Claude Seignolle,

L’âpre verdeur des légendes,

textes choisis et traduits en occitan par Jean-Claude Dugros.

Les Éditions de l’Anguis, 2010

25€.

Écrire commentaire

Commentaires : 0