Entrevista - Joan-Pau Creissac

Autor : Silvan Chabaud

 

A l’ora dels replecs identitaris, es bon de se rapelar que nòstras vidas son multiplas, tant coma las culturas, las lengas e l’umanitat.

Es l’ensenhament que tirèri d’un rescontre amb Joan-Pau Creissac, al seu, a Montpeirós, entre socas de vinhas, libres e sovenirs

de lucha.

Sèm a Montpeirós, dins Erau, es vòstre vilatge, vòstre luòc de vida e d’accion desempuòi d’annadas ?
Òc, la familha de mon paire es d’aquí, mai ieu faguèri tota mon escolaritat en vila, a Montpelhièr. Montpeirós, primièr, es lo vilatge de las vacanças, dels bons moments de l’enfança. Veniam per ajudar lo grand, a far las vendémias, jogàvem dins las carrièiras, dins las vinhas e l’immensitat de la garriga. Es plan mai tard, quand tornèri prene las vinhas de mon grand que m’installèri aicí, es a dire en 1983.

Reprene las vinhas del grand, es estat una causida ?
Òc, una causida per de qué voliam demorar dins lo ròdol, aquí, amb Silvia, ma femna, voliam « viure al país » coma se ditz ! A la debuta, voliái far d’animacion, trabalhar amb los joves, puòi l’escasença de recuperar las vinhas se presentèt. A la debuta sabiái pas res far, aviái un pauc acompanhat mon grand, mas pas grand causa… faguèri un estagi puòi aprenguèri coma aquò, pauc a pauc, en dintrant dins la cooperativa.


Adonc, rapidament, lo trabalh es ligat a l’experiéncia de la cooperativa viticòla ?
A òc, segur. Mon grand èra ja cooperator desempuòi la naissença de la cooperativa en 1950. A l’epòca los pichòts recoltants, mai que mai socialistas, èran dins aquela amira, d’un trabalh comun. Alara, ieu, contunhèri e vesiái pas l’interès d’anar far mon vin, solet. Es en 1985 que passèrem en AOC, d’unes montèron son domeni, quitèron la coopé. Ieu ai jamai quitat, ai totjorn viscut e trabalhat amb aquò, e fins al cap : que siái a la retirada dins gaire ! E espèri ben transmetre a quauqu’un que demorarà a la cooperativa.

E l’occitan alara, coma es vengut ?
La presa de consciéncia, pensi, es quand al licèu Joffre de Montpelhièr se faguèt una ocupacion contra la lei Debré. Es aprèp 68 e just avant lo Larzac. I aviá doas causas, de discutidas a l’entorn del feminisme, del marxisme e tanben del regionalisme, de las lengas… E i aguèt lo Teatre de la Carrièra que venguèt jogar « Monsur Occitània », una pèça en occitan, politica, al còr de la lucha : aquò m’interessèt fòrça. D’aquí comencèri d’anar dins los corses d’occitan, al licèu puòi en vila, amb los atalhièrs de Joan Larzac. E fin finala, tornèri trobar tot aquò dins ma familha, ont la lenga èra presenta. En mème temps, me botèri a escriure.

Justament, l’escritura, la poesia, coma avètz cabussat dedins ?
E ben, escriviái… aviái fach, solet, artesanalament, un libreton que se disiá « mòts per nàisser ». Mas lo moment fòrt foguèt ma primièira publicacion dins la revista ÒC en 75, l’ai encara servada la letra d’Ismaël Girard que me faguèt un retorn… Aprèp siái totjorn estat fidèl a la revista. Siái dintrat dins lo comitat de redaccion dins las annadas 80 e foguèt una experiéncia plan interessanta.


La debuta d’un trabalh d’editor ?
Òc, verai que m’impliquèri rapidament dins l’edicion. Èra una epòca fertila per las revistas. Mas es Robèrt Lafònt que nos butèt e mandèt l’idèa : el vesiá grand e voliá un equivalent d’una revista de prestigi internacional. Alara,
es a Nimes, a l’entorn de l’Universitat Occitana, que se formèt una còla d’afogats per lançar la famosa revista « Jorn ». Avèm creat l’associacion en 1981. La revista parlava de tot, i aguèt Harold Chapman per
la fotografia, de pintres coma Viallat per exemple que nos faguèt
de pinturas…

 


Nos vesiam, parlàviam, èriam tota una chorma e d’aquel bolh naissiá Jorn. Èra l’epòca del movement « Supòrts / Susfàcias », Felix Castan expausava los pintres a la « Mòstra del Larzac », bolegava fòrça ! E, a costat d’aquò, comencèrem tanben d’editar d’òbras, en ligam amb Federop, coma un libre de Felip Gardy per exemple.

Donc, arribèt l’idèa d’editar de poesia occitana ?
Òc, es un pauc la naissença d’un futur ostal d’edicion… Aprèp qualques annadas la revista s’es arrestada e ieu trapavi qu’èra plan domatge, aviam talament fait de causas, despensat d’energias. E donc, dins las annadas 90, amb Felip Gardy, avèm volgut reprene l’associacion. Avèm mes lo sèti social a Montpeirós e decidit de nos consacrar a la poesia. Puòi Joan-Caudi Forêt arribèt a Montpelhièr e nos rejonhèt. Çò qu’avèm assajat de far, e que contunham, segon los mejans, es de publicar al mens dos recuèlhs per an.

Es que podètz far un ligam entre lo trabalh de la vinha, l’escritura e l’edicion ?
Verai que lo trabalh de la vinha pòt èsser una empacha per l’escritura, es dificil de prene de temps per legir e per escriure. Ieu, assage de seguir los conselhs de Max Roqueta que disiá « cal escriure, al mens una frasòta, cada jorn ». A la vinha, i vau amb mon quasernet e tot en podant, pensi a l’escritura, fau de nòtas. Aprèp dins l’edicion es diferent, ieu ma tòca es de far conéisser Jorn, de difusar los libres, vòli pas que demorèsson dins de cartons ! Coma a la vinha e dins la coopé, i a de moments sols e de moments ensem, devèm trobar l’equilibri mas çò que sabi es qu’avèm plan besonh de nos veire, de nos rescontrar, es l’ensenhament del trabalh associatiu e d’annadas d’occitanisme.



Correspondéncia
Fédérop / Jorn, 1998
Prix Jaufré Rude

Per camins
Cheminements,
Gardonne, 2012
Fédérop


Écrire commentaire

Commentaires : 0