Recobrar l'esséncia del conte

Contes d'un deman acabat – Contes d'un futur achevé
Éric Roulet, Nathalie Roulet-Casaucau et Jean-Michel Rivet
Éditions Sud-Ouest, 2016
180 paginas,
Edicion bilingüa e contengut de telecargar,
14,90 €

    Coma literari e ancian estudiant en Letras Modèrnas, ai totjorn una certana malfisança envèrs le tractament que la nòstra epòca resèrva als tèxtes « petits », sovent butats als marges d'una literatura que les jutja tròp populars, pas pro sabents o interessants. Òm pensarà per exemple a las fablas de La Fontaine, recitadas penosament e nèciament per generacions de drollets que s'espèran pas qu'anèsson mai enlà que les dos o tres vèrses de morala, quand estudiants en Letras, pòdon consacrar oras a una sola. Aquò’s vertat per las Fables coma pels contes. Çaquelà, l'apròcha condescendenta, superficiala o de còps folclorista (al sens marrit del tèrme) pausa problèma, d’autant que le succès en librariá se desmentís pas, al contrari. Èra doncas urgent de s'interessar seriosament e amb benvolença a aquela question del conte, çò que Contes d'un deman acabat nos dona l'escasença perfièita de far.
    Una instruccion mai o mens inexistenta, lésers limitats, comunautats e familhas gropadas, sarradas : aqueste contèxt es indissociable de l’atge d'aur del conte. Dins le cercle de la velhada, de la fèsta de vilatge o simplament del fuòc, retrobam la primièra pèira del conte : le contaire. Çò que vesèm uèi coma tèxtes èran a la debuta, istòrias oralas, presas en carga per un contaire per l'auditòri, dins una tradicion plurimillenària. Pensatz que L'Illiade et L'Odyssée comencèron atal ! Indispensable a lor conservacion, la mesa a l'escrit dels contes a coma inconvenient de les immobilizar, e mai de les estofar. Assegurada per dos contaires (Éric Roulet e Nathalie Roulet-Casaucau), l'escritura ven completar la natura primièra del conte, sens la contrariar brica. E mai, vist que nos balhan accès a versions audio e mesas en musica (disponiblas en linha). Pas cap de posca sus aqueles contes !
    « Écrire en gascon à l'orée du XIIe siècle est une gageure. Cet ouvrage accompagne-t-il les derniers éclats d'une langue et d'une culture millénaire qui fut celle de l'Aquitaine jusqu'à nos jours, ou se fait-il l'écho d'un nouvel avenir ? Ce sera au futur d'en décider: un futur qui pourrait bien alors ne pas s'achever ! » anóncia la quatrena de cobertura. Una posicion lucida que sembla empachar tot encombrament per la question de la lenga. La votz occitana, le tèxte bilingüe : la dubertura sus l'autre sens se desdire. I a, aquí, un pont entre ièr e uèi, pont apelat per aquestes racontes, nascuts dins aquela lenga nòstra. Aquò dit, vos inviti a far le tèst, vos tanben : un conte fonciona tant en occitan coma en francés. Un bilingüisme que dona pas l'impression que foguèt arrancat al tèxte contra son grat : sembla pro rare en edicion per èsser notat.
    Enfin, e benlèu subretot : son racontes intelligents, dins la mesura qu’an quicòm a díser, a nos díser sus nosaus, quicòm a nos ensenhar per pauc que nos mostrèsson pro dubèrts per les daissar nos ensenhar çò qu'an après de la sapiéncia populara, es a dire de l'experiéncia. Vos conselhar le libre s'avètz dròlles, felens, nebots e nebodas, la causa es aisida. Demòra sens dobte necessari dins una epòca ont l'educacion civica e ciutadana (es a dire al viure amassa) cantan sovent tan clar que d'unis pensan seriosament a recorrir a la casèrna. Aquò dit, me pòdi pas desfar de l'idèa que sèm nautres –les adultes– que n'avèm lo mai besonh. Es que sèm pas nosauts que corrèm aprèp « Lo secret deu bonur» ? Se le conte cèrca a agradar e instruire (placere et docere pels puristas), es tant per ensenhar als pichons coma per explicar (desplegar, en latin) als grands. «Les grandes personnes ne comprennent jamais rien toutes seules, et c'est fatiguant, pour les enfants, de toujours et toujours leur donner des explications.» Antoine de Saint-Exupéry.
    Avís doncas : n'i a pro de prene per se, pels autres, per se divertir, per pensar, per legir e per ausir dins aquela edicion d'un trentenat de Contes d'un deman acabat, a començar, segur, pel plaser !

Aldric Hagège

Écrire commentaire

Commentaires : 0